جغرافیای طبیعی استان قزوین
استان قزوین در حوزه مرکزی ایران بین ۴۸ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۳۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا قرار دارد.
این استان از شمال به استانهای مازندران و گیلان و از غرب به استانهای زنجان و همدان ، از جنوب به استان مرکزی و از شرق به استان تهران محدود میباشد.
استان قزوین به دلیل داشتن ارتفاعات متعدد همچون رشته کوه البرز درشمال استان و گسترش آن در جهات شمالشرقی و شمالغربی و کوههای پراکنده در نقاط دیگر استان ، شرایط مناسب زیست اقلیمی را داراست .
مرتفع ترین کوهها، سیالان با ارتفاع ۴۱۷۵ متر از سطح دریا و کی جگین با ۳۵۰۰ متر از سطح دریا و سفید کوه با ۲۳۰۰ متر از سطح دریا محدوده مرکزی و شرقی استان را تشکیل می دهد.
که شیب آن از شمالغرب در جهت جنوبشرق امتداد یافته و ارتفاع پایین ترین نقطه آن ۱۱۳۰ متر از سطح دریاست و به دلیل همین شیب سطح آبهای زیر زمینی در جنوبشرقی استان بالا می باشد. حداقل ارتفاع استان در شمالغرب در بخش طارم سفلی در کناره های دریاچه سفید رود با ارتفاع ۳۰۰ متر از سطح دریاست.
استان قزوین به لحاظ شرایط طبیعی به دو ناحیهٔ کوهستانى و دشتى تقسیم مى‌شود. منطقهٔ کوهستانى آن در شمال استان قرار دارد و دهستان‌‌هاى الموت، رودبار و قسمتى از کوهپایهٔ اقبال و پشگلدره را در بر مى‌گیرد. در همین ناحیه، بخشى از رشته‌کوه البرز از بخش شمال غربى و از استان گیلان به طرف جنوب غربى در داخل استان قزوین کشیده شده است. سیالان و الموت دو قله از قله‌هاى معروف کوهستان‌هاى بخش غربى البرزدر این منطقه قرار دارند .
دره‌ هاى البرز در دامنه‌هاى خشکِ جنوبى، به‌ویژه در ناحیهٔ‌ قزوین، باریک و کم‌عرض هستند و با دیواره ‌هاى پرشیب کشیده شده‌اند. آبادترین و پرجمعیت‌‌ترین دره ‌هاى آن، درهٔ شاهرود و دره ‌هاى دو شاخهٔ معروف آن، رود طالقان و رود الموت‌اند که آب دامنه ‌هاى البرز جنوبى را به سفیدرود مى‌رسانند. دره و رودخانهٔ‌ شاهرود کوه‌هاى میان درهٔ چالوس و سفیدرود را از شرق به غرب شکافته و آن را به دو قسمت شمالى و جنوبى تقسیم کرده‌اند. در جنوب شاهرود، کوه‌هاى زیاران، سبزپوش، خزران و ... قرار دارند که از زمان‌هاى پیشین مسیرهاى پیادهٔ‌ شمالى - جنوبى قزوین بوده‌‌اند که بعضى از آن‌ها در امتداد دره‌ها تا ساحل دریاى مازندران (خزر) امتداد یافته‌اند و گردنه‌هاى معروف سلمبار و الوچشمه را پدید آورده‌‌اند. این راه ‌ها ناحیهٔ دشت قزوین را به غرب مازندران و شرق گیلان متصل ‌کرده‌اند. در ناحیهٔ غربى دشت قزوین یک رشته ارتفاعات موازى به نام «چرگر» قرار دارد که از جانب شمال به جنوب کشیده شده و استان قزوین را از استان زنجان و خمسه جدا مى‌کند. این ارتفاعات در حدفاصل نواحى سلطانیه و طارم قرار دارند. در قسمت جنوب این استان، چند رشته از ارتفاعات به موازات هم قرار گرفته‌اند که به نام «رامند» معروف هستند.
ارتفاعات مزبور در جنوب شرقى دهستان زهرا قرار دارند. این ارتفاعات در قسمت جنوب غربى با کوه‌هاى خرقان و درگزین استان همدان پیوند دارند. استان قزوین از جانب غربى، ‌ بدون هیچ مانعى، به جلگهٔ ساوجبلاغ که در حال حاضر جزء محدودهٔ استان تهران است و کوه طالقان آن را از استان قزوین جدا کرده است، منتهى مى‌شود.
از پدیده های طبیعی استان قزوین می توان به دریاچه اوان به مساحت حدود ۸ هکتار در بخش رودبار الموت اشاره کرد که همه ساله تعداد زیادی از گردشگران را به خود جذب می کنداستان را دشت و قسمتهای جنوبی آن را ارتفاعات فرا گرفته است.
تنوع اقلیمی استان و قابلیتهای آبی و خاکی زمینه مناسبی برای کشت انواع محصولات گرمسیری در منطقه طارم سفلی و رودبار الموت و سایر محصولات سردسیری را در دیگر نقاط استان فراهم آورده است. کل اراضی قابل کشت استان حدود ۴۷۰ هزار هکتار می باشد. میزان مراتع استان حدود ۹۵۰ هزار هکتار در قالب مراتع درجه یک ، دو و سه است.
جنگلهای استان در ارتفاعات دو تا سه هزار متری بخش الموت و طارم سفلی به صورت درختان پراکنده و نامنظم روئیده که ذخیره گاه ژنتیکی درختانی مانند ارش، زالزالک ، بلوط، گردوی وحشی، آلو جنگلی، بادام کوهی و پسته وحشی می باشد.
با وجود اکوسیستمهای ویژه دراستان غنای حیات وحش استان در خور توجه بوده و از محیط های طبیعی که استعداد طبیعی حفظ و احیاء رستنیها ، تکثیر و پرورش جانوران وحشی و ذخایر ژنتیکی گیاهی و همچنین ویژگیهای خاصی از نظر آثار طبیعی دارند عبارتند از:
- منطقه حفاظت شده باشگل
- منطقه شکار و تیراندازی ممنوع الموت
در گذشته تنوع گونه ها و وضعیت جانوری آن در حدی گزارش شده که یکی از عرصه های طبیعی کشور محسوب می گردید. در ۳۰ سال گذشته روند تخریب و دگرگونیهای انجام شده در قلمرو زیستگاهی به تدریج باعث کاهش جمعیت وحوش شده و بخصوص در ۱۰ سال اخیر سیر قهقرایی تراکم جمعیت حیات وحش ثبت گردیده است. کل و بز، میش و قوچ، آهو، خرگوش، گرگ، روباه معمولی ، شغال، خرس قهوه ای، گراز، پلنگ و احتمالاً سیاه گوش از جمله وحوش استان به شمار می روند. همچنین گونه های مختلف پرندگان شکاری و پرندگان قابل شکار در نقاط مختلف استان مشاهده می شوند.

آبهای سطحی استان عمدتاً در دو حوزه آبریزجاری است. حوزه آبریزشمالی (سفید رود) و حوزه آبریز جنوبی (شور).
حوزه آبریز شمالی (سفید رود) از رودخانه های طالقان رود و الموت رود که با هم شاهرود را تشکیل می دهند، با میزان حدود ۷۵۰ میلیون متر مکعب در شهر لوشان از استان خارج می گردد. حوزه آبریز جنوبی (شور) که شامل رودخانه های حاجی عرب، خررود و ابهررود و رودخانه های کوچک دامنه های جنوبی البرز می شود. رود حاجی عرب از کوههای جنوبی (خرقان شرقی) سرچشمه گرفته با حجم آبی در حدود ۱۶ میلیون متر مکعب بصورت فصلی جریان دارد.
خررود از کوههای جنوب استان زنجان سرچشمه گرفته و شیب آن در جهت شرق می باشد و آبدهی سالیانه آن حدود ۲۶ میلیون متر مکعب د راستان تخلیه می شود. همچنین رودخانه های دامنه جنوبی البرز که آب شیب آنها بطرف جنوب می باشد، عموماً فصلی بوده و آبدهی آنها حدود ۲۵۰ میلیون متر مکعب برآورد شده است. 

جغرافیای انسانی استان قزوین
بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در پایان سال ۸۴ استان قزوین دارای ۵ شهرستان ( قزوین، تاکستان، بوئین زهرا، البرز و آبیک ) ۲۴ شهر ( قزوین، اقبالیه، محمود آباد نمونه، سیردان، کوهین، الوند، بیدستان، محمدیه، آبیک ، خاکعلی، تاکستان، اسفرورین، ضیاء آباد، نرجه، خرمدشت، بوئین زهرا، آوج ، شال، دانسفهان، آبگرم، سگزآباد، ارداق، معلم کلایه و رازمیان) ۱۹ بخش و ۴۴ دهستان و۱۲۰۹ آبادی میباشد. دین
پیش از ورود اسلام به این منطقه ،دین مردم این استان زرتشتی بود. تا جایی که گفته می شود بنای اولیه نخستین مسجد های شهر قزوین برروی آتشکده ها ساخته شده است . بعد از اسلام تا زمان آغازحکومت صفویه در قزوین ،تسنن در بین مردم رواج بیشتری داشت . با آغاز حکومت صفوی ،تشیع در قزوین به سرعت رو به گسترش نهاد و امروزه مذهب عموم مردم این استان ،شیعه دوازده امامی است. در حال حاضر چند خانواده آشوری ،ارمنی و زرتشتی نیز در قزوین ساکن هستند. در گذشته تعداد مسیحیان در این منطقه بیشتر بود و دارای سه کلیسا در قزوین بودند.
زبان
زبانهای رایج در استان قزوین عبارتنداز :فارسی ،تاتی ،مراغی،کردی،لری ،ترکی ،و رمانلویی .
زبان رایج مردم شهر قزوین و نیز بیشتر ساکنین بخش های شرقی این استان،« فارسی» است . سایر زبا ن ها و گویشها و پراکندگی آنها بسته به شرایط جغرافیایی و نیز تحت تاثیر زبا ن های مناطق همسایه می باشد .بعنوان مثال درقسمت غربی به دلیل همجواری این ناحیه با استان مازندران ، زبان ساکنین این منطقه با اصطلاحات زبان « طبری» همراه است . این زبان در قسمت شرقی الموت همجوار با استان گیلان دارای اصطلاحات گیلکی است.

نژاد
مردم شهر قزوین از نژاد اصیل آریایی هستند .آنها قرن های متمادی است که در این ناحیه سکونت گزیده و شهرنشینی را آغاز کرده اند . به جز افرادی که در ناحیه الموت و کوهپایه زندگی می کنند ، برخی از ساکنین نواحی استان گروه های قومی دیگری هستند که به لحاظ سیاسی و موقعیت خاص جغرافیایی این منطقه و استفاده از امکانات آن ،در زمان های مختلف از نواحی دیگر به این سرزمین آمده و در آن استقرار یافته اند . گروه های قومی ساکن در منطقه قزوین عبارتند از : کردها ، لرها ، تات ها و مراغی ها ( کله بزیها ) .

جمعیت
براساس نتایج تفضیلی سر شماری عمومی سال ۱۳۸۵،جمعیت استان قزوین ۱۱۴۳۲۰۰ نفر برآورد شده است . از این تعداد ۵۵۹۳۳۰ نفر را زنان و ۵۸۳۸۷۰ نفر را مردان تشکیل می دهند. همچنین تعداد ۷۷۷۹۷۵نفر در نقاط شهری(۴/۵۹ درصد از کل استان) و ۳۶۵۲۰۳ نفر در مناطق روستایی زندگی می کنند.
استان قزوین به دلیل وجود مراکز صنعتی و فعالیت های اقتصادی گسترده از جمله استان های مهاجر پذیر کشور است .براساس اطلاعات موجود ، این استان در دهه ۸۵-۱۳۷۵ تعداد ۹۶۰۰۰ نفر مهاجر وارد شده و ۹۴۰۰۰ مهاجر خارج شده را داشته است.
در سال ۱۳۸۵ ، معادل ۸۹/۸۵ درصد از جمعیت بالای شش سال این استان باسواد بوده اند. این میزان ،یکی از بالاترین نرخ های با سوادی در سطح کشور است از نظر ترکیب سنی ، این استان دارای جمعیت نسبتا جوانی است به طوری که در سال ۱۳۸۵، ۳۲/۲۴ درصد جمعیت استان کمتر از ۱۵ سال سن داشته اند.


تعداد بازدید ها از این صفحه: ۵۶۸۲





تعداد بازدیدکنندگان کنونی: ۳

تعداد کل بازدید کنندگان: ۳۵۱۷۸۳










Copyright © QazvinMet All rights reserved
E-mail : info@qazvinmet.ir - Design and Power by: CaspianITC